De Deense architectuurstudio Cobe en de Zweedse multidisciplinaire studio Yellon hebben een wedstrijd gewonnen voor het ontwerp van "Stadsljus", een nieuwe woontoren die 110 meter boven de zeespiegel zal uitsteken en gebouwd zal worden op de plek van de voormalige historische gasfabriek van Stockholm. Stadsljus - wat "Stadslicht" betekent - is een project voor OBOS, een van de grootste woningbouwontwikkelaars van Scandinavië, en de stad Stockholm en zal een nieuwe invulling geven aan het voornamelijk laagbouw stadsweefsel van Stockholm. De ronde vorm van de toren is geïnspireerd op en is een eerbetoon aan de gasmeters (gashouders) van de historische gasfabriek.
Stadsljus komt te liggen op Norra Djurgårdsstaden - Stockholm Royal Seaport - een braakliggend terrein vlakbij het stadscentrum dat wordt omgevormd tot een duurzaam stadsdeel. Het is een van de grootste stedelijke ontwikkelingsgebieden van Europa en zal uiteindelijk onderdak bieden aan 12.000 nieuwe woningen en 35.000 werkplekken, evenals scholen en parken. Het industriële gebied wordt sterk gekenmerkt door meer dan een eeuw gasproductie (die in 2011 stopte) en heeft verschillende kenmerkende cilindervormige gashouders met een belangrijke architectonische en culturele waarde. Hiertoe behoren twee bakstenen gasmeters (gasmeters 1 en 2), ontworpen door de Zweedse architect Gustaf Ferdinand Boberg, waarvan de eerste in 1893 in gebruik werd genomen. Hoewel sommige structuren bewaard zijn gebleven en zijn aangepast voor hergebruik, is gasometer 4 op de locatie gesloopt. Deze zal worden vervangen door de nieuwe Stadsljus-toren van 36.000 vierkante meter (387.501 vierkante voet), met dezelfde hoogte als de voormalige gasometer.
Gasometers 1 and 2 built in 1893 and 1899
Gasometer 4 (left) built in 1932
Cobe en Yellon hebben een toren ontworpen waarvan de ronde structuur deel uitmaakt van een samenhangende familie van ronde gebouwen op het terrein van de voormalige gasfabriek. Stadsljus bestaat uit drie "gebundelde cilinders" en wordt door de twee studio's omschreven als de "volgende generatie gasmeter binnen een volume dat bij uitstek geschikt is voor woningbouw".
De toren is ontworpen met een aparte vorm, waarbij de basis, het hoofdgedeelte en de top zijn geïnspireerd op de omliggende gasmeters: De open bakstenen basis weerspiegelt de bakstenen gevels van Bobergs historische gashouders 1 en 2 met hun karakteristieke verticale bakstenen pijlers. De modulaire, driedimensionale metalen gevel van de toren is een interpretatie van "het rationele en repetitieve stalen skelet van gashouder 3", aldus Cobe en Yellon.
Gasometer 3 built in 1912
De top van Stadsljus, de kroon van de toren, is ontworpen als "een eerbetoon aan de top van de gashouders van Boberg met een gefacetteerd en hellend dak en een uitgesproken overstek", aldus de studio's. De bovenkant verbergt zonnecellen en verschillende technische apparaten. De constructie van het gebouw maakt gebruik van een modulair, geprefabriceerd gevelsysteem: een "modulair skelet" dat bestaat uit gesloten wandpanelen, ramen, deuren en balkons. Voor Cobe en Yellon zal dit systeem "verschillende configuraties [mogelijk maken] die de juiste balans vinden tussen variatie en rationaliteit, en tegelijkertijd zorgen voor een optimaal binnenklimaat in elk appartement". De toren zal worden bekleed met onderhoudsarme, weerbestendige materialen, waaronder aluminium, cortenstaal en tombac (een messinglegering met een hoog kopergehalte).
De woontoren zal ongeveer 300 appartementen bevatten van verschillende groottes, variërend van 30 tot 130 vierkante meter. Twintig procent van deze appartementen zal worden aangeboden op basis van een model van mede-eigendom. Het geclusterde cilindrische ontwerp van de toren en de schuine vlakken zorgen voor optimale omstandigheden voor natuurlijk licht in elk appartement en veel appartementen hebben een balkon/terras. Tot de openbare voorzieningen op de begane grond behoren een peuterspeelzaal en een restaurant.
De bouw van Stadsljus zal naar verwachting in 2026 beginnen en in 2029 voltooid zijn.